Op het Schotse eiland Loch Bhorgastail is een archeologische ontdekking gedaan die de bestaande kennis van kunstmatige eilanden, zogeheten crannogs, radicaal verandert. Onder een oppervlakkige stenen hoop bleek een uitgebreide houten fundering te liggen, daterend uit de periode tussen 3800 en 3300 voor Christus. Dit betekent dat dergelijke constructies al duizenden jaren eerder werden gebouwd dan lang werd aangenomen. Eerdere modellen gingen uit van stenen als dragende structuur, maar nu blijkt hout de basis te zijn geweest.

Het eiland toont sporen van bouwactiviteiten over een periode van drie millennia. Na de oorspronkelijke neolithische fase volgden aanpassingen in de Midden-Bronstijd en later in de IJzertijd. De onderzoekers gebruikten innovatieve stereofotogrammetrie met twee waterdichte camera’s om een naadloos 3D-model van het eiland te creëren, inclusief het lastige ondiepe watergedeelte. Deze techniek maakte het mogelijk om voor het eerst een volledige visuele reconstructie te maken van de crannog.

De vondst wijst op complexe, goed georganiseerde gemeenschappen die over voldoende kennis en arbeidskrachten beschikten om dergelijke projecten aan te pakken. Hoewel de exacte functie van de eilanden nog onduidelijk is, suggereren de ingezette middelen dat het om belangrijke, mogelijk symbolische of strategische plekken ging. Met honderden nog onontgonnen crannogs in Schotland is de kans groot dat er meer verborgen verhalen in de meren liggen.