Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu odkryli, że powszechnie występujące zanieczyszczenia w wodzie mogą zaburzać rozwój płciowy żab. W eksperymencie analizowano wpływ bisfenolu A (BPA) i etynyloestradiolu (EE2), substancji występujących m.in. w plastikach i tabletkach antykoncepcyjnych. Badania, częścią projektu Preludium finansowanego przez NCN, obejmowały 300 kijanek narażonych na stężenia chemicznych związków obecne w europejskich wodach powierzchniowych.

W warunkach ekspozycji na EE2 proporcja płci u żab zmieniła się drastycznie – na jednego samca przypadało dziewięć samic, podczas gdy naturalny stosunek to około 1:1. U genetycznych samców zaobserwowano cechy żeńskie, w tym gonady mieszane (interseksualne), co wskazuje na feminizację osobników. Efekt ten pojawił się przy stężeniu 1×10⁻⁹ M – jednej cząsteczce związku na miliard cząsteczek wody.

Bisfenol A nie zmieniał proporcji płci, ale powodował degenerację komórek rozrodczych w jądrach samców, co może prowadzić do obniżonej płodności. Dodatkowo, osobniki narażone na wysokie stężenia BPA i EE2 wykazywały pogorszoną kondycję – wolniejszy rozwój, słabszą odporność i mniejsze szanse na przetrwanie. Te subtelne skutki mogą długoterminowo destabilizować populacje płazów.

Badacze podkreślają, że problem nie dotyczy tylko żab. Związki endokrynne mogą wpływać na inne organizmy, w tym ludzi, ponieważ oddziałują na podobne szlaki hormonalne. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Aquatic Toxicology.