Polska planuje budowę gigafabryki AI, by wzmocnić swoją pozycję w europejskim wyścigu technologicznym, ale kluczowe wyzwanie leży nie w infrastrukturze, a w ludziach. Prof. Piotr Sankowski, dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS, podkreśla, że bez równoległych inwestycji w talenty i edukację, nowa infrastruktura może zostać wykorzystana głównie przez zagraniczne korporacje, zwłaszcza amerykańskie. Obecnie wiele europejskich mocy obliczeniowych AI już pracuje dla firm z USA, co stwarza ryzyko utraty technologicznej suwerenności.

IDEAS rozwija konkretne zastosowania AI w administracji, obronności i energetyce. System ExtrAct automatyzuje analizę dokumentów urzędowych, skracając czas analizy z godziny do kilku minut. W sektorze wojskowym prowadzone są prace nad autonomicznymi dronami i analizą satelitarną, choć szczegóły są poufne. W energetyce AI pomaga prognozować ceny energii, wykrywać anomalie i zwiększać cyberbezpieczeństwo.

Polska ma silne środowisko naukowe i rośnie zainteresowanie AI ze strony państwa i biznesu, ale brakuje wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Rekrutacja trwa dłużej niż w Dolinie Krzemowej, a centra R&D często pełnią rolę podwykonawców. IDEAS angażuje się w europejskie sieci ELIAS i ELLIS, by przyciągnąć talenty i stworzyć pierwszy w Polsce ELLIS Institute – co byłoby sygnałem przejścia z roli eksportera kadr do centrum badań AI.

Rząd zaczyna działać strategicznie poprzez Radę Przyszłości przy premierze, która opracowuje rekomendacje dla rozwoju innowacji. Kluczowe będzie jednak długofalowe planowanie i stabilne inwestycje, by Polska nie przegapiła okazji do budowy własnej technologii i nie została jedynie dostawcą mocy obliczeniowych dla innych.