Polska ponownie rozważa dołączenie do Jednolitego Systemu Patentowego (JSP), który od 2023 roku obowiązuje w 18 krajach Unii Europejskiej, w tym w Niemczech, Francji i Włochach. Decyzja o nieprzystąpieniu w 2012 roku opierała się na obawach o wysokie koszty, trudności językowe i ryzyko dla polskiego przemysłu. Teraz, po ponad dekadzie, temat wrócił — Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek i Urząd Patentowy prowadzą analizy uwarunkowań prawnych i ekonomicznych.

System JSP upraszcza ochronę patentową: jeden patent obowiązuje we wszystkich państwach uczestniczących, co może obniżyć koszty dla innowatorów. Według Urzędu Patentowego, ochrona patentu przez 20 lat kosztuje w systemie JSP 35,5 tys. euro, a tradycyjnie — 122 tys. euro. To istotna oszczędność, zwłaszcza dla MŚP i startupów planujących ekspansję w UE.

Jednak krytycy, w tym prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych Paweł Kurcman, ostrzegają, że polscy przedsiębiorcy stali się nagle narażeni na pozwania za naruszenie patentów zagranicznych firm — z których dotąd legalnie korzystali. Koszty postępowań przed Jednolitym Sądem Patentowym sięgają 20 tys. euro, podczas gdy w Polsce są kilkadziesiąt razy niższe. Obawa jest, że wiele firm, zwłaszcza małych, nie wytrzyma takiego uderzenia.

Stronnictwa są podzielone. Część ekspertów widzi w JSP szansę na lepszą ochronę polskich innowacji i wzrost eksportu. Inni uważają, że bez wsparcia państwa i rekompensat, decyzja może sparaliżować sektor MŚP. Urząd Patentowy proponuje powołanie zespołu oceny skutków i konsultacje społeczne — ale decyzja o przystąpieniu nie jest jeszcze podjęta.