Illustratie van een hersencel met DNA-strengen waarop 'springende genen' worden afgebeeld als actieve, bewegende segmenten, omgeven door epigenetische merkers die afnemen met ouderdom.
Illustratie van een hersencel met DNA-strengen waarop 'springende genen' worden afgebeeld als actieve, bewegende segmenten, omgeven door epigenetische merkers die afnemen met ouderdom.

De ontdekking dat springende genen bij ouderen minder actief zijn bij SuperAgers geeft een collega die hersenonderzoek volgt wat meer context om samen te bekijken.

Springende genen verklaren hersenveroudering Verhaallijn en kernfeiten

Wetenschappers van het Salk Institute publiceerden in maart 2025 een baanbrekende studie in het tijdschrift Cell over hersenveroudering, waarbij ze ruim 200.000 cellen uit muizenhersenen analyseerden. Ze ontdekten dat ouderdom niet alleen leidt tot slijtage, maar ook tot een geleidelijk verlies van epigenetische controle over het genoom. Deze merkers, zoals methylatie, zorgen normaal voor de juiste aan- en uitzetting van genen—maar bij ouderen nemen ze af, wat tot gevolg heeft dat 'springende genen' (transposons) actiever worden en DNA-stabiliteit verstoren.

De studie toont ook dat neuronen en microglia—immuuncellen in het brein—anders reageren op veroudering. Bij microglia worden immuungenen overactief door verminderde methylatie, wat kan leiden tot ontstekingen die hersencellen schaden. Bij SuperAgers, mensen boven de 80 met een uitzonderlijk scherp geheugen, blijken deze springende genen juist beter onder controle te blijven, wat hun hersenen beschermt.

Daarnaast ontdekten onderzoekers veranderingen in chromatine-structuur, zoals de vorming van topologically associating domains (TADs), die fungeren als een biologische klok. Het team hoopt nu deze inzichten toe te passen op menselijke hersenen, om strategieën te ontwikkelen die de genetische ontregeling van ouderdom kunnen vertragen of zelfs omkeren.

Feiten

  • In maart 2025 publiceerde het Salk Institute een studie in Cell over epigenetische veranderingen in muizenhersenen.
  • Wetenschappers analyseerden meer dan 200.000 cellen en bouwden de meest gedetailleerde epigenetische atlas van hersenveroudering tot nu toe.
  • Met ouderdom nemen methylatiemerkers af, wat leidt tot actievere 'springende genen' (transposons) en verlies van gencontrole.
  • Bij SuperAgers zijn springende genen beter onder controle, wat bijdraagt aan een scherper geheugen op hoge leeftijd.
  • Veranderingen in chromatine, zoals de vorming van TADs, fungeren als een biologische klok op genoomniveau.
  • David Sinclair van Harvard noemde de bevindingen 'verrassend nauwkeurig' in het volgen van veroudering.

Visuele nieuwsuitleg van Canto. AI-tools kunnen helpen bij de productie. Redactioneel beleid