Wetenschappelijk onderzoek van het Massachusetts Institute of Technology, de University of Oxford en de University of California toont dat het menselijk brein al na ongeveer tien minuten AI-gebruik begint af te haken bij het oplossen van lees- en rekenopdrachten. De studie vergeleek twee groepen: één die zelfstandig werkte en één met hulp van een chatbot op basis van OpenAI's GPT-5. Toen de AI-ondersteuning halverwege werd verwijderd, kelderden de prestaties van de AI-afhankelijke groep met ongeveer 20 procent. Ze slaagden ook bijna twee keer zo vaak in het overslaan van vragen in plaats van zelf verder te denken.

De studie wijst op een snel optredend motiveringsverlies bij hersenen die gewend raken aan externe cognitieve hulp. Dit effect was het sterkst bij deelnemers die volledige antwoorden lieten genereren. Mensen die AI gebruikten als hulpmiddel, bijvoorbeeld voor hints, presteerden aanzienlijk beter. De onderzoekers benadrukken dat dit gevolgen heeft voor het onderwijs en werkplekken waar kritisch denken essentieel is.

De studie onderstreept het belang van bewust AI-gebruik: als tool in plaats van vervanging. Wat nog onduidelijk is, is hoe langdurende blootstelling effecten versterkt of of bepaalde groepen gevoeliger zijn. De resultaten roepen op tot voorzichtigheid in het integreren van AI in leer- en werkomgevingen.