Amerikaanse techbedrijven Microsoft en Meta hebben namen van Nederlandse ambtenaren en wetenschappers doorgegeven aan een Amerikaanse senaatscommissie die onderzoek doet naar 'techcensuur'. De betrokken medewerkers komen onder meer van toezichthouders als de Autoriteit Consument & Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens, en werken aan de handhaving van Europese regels tegen online desinformatie en platformmacht. Omdat deze regels in de VS als censuur worden gezien, is er zorg dat de genoemde ambtenaren persoonlijk onder druk kunnen komen te staan, bijvoorbeeld via inreisverboden.

Staatssecretarissen Aerdts en Van der Burg noemen de gebeurtenis 'ontzettend zorgelijk' en 'meer dan zorgelijk'. Ze hebben al contact opgenomen met de Amerikaanse ambassadeur en zullen het onderwerp aankaarten bij bilaterale gesprekken. Hoewel het kabinet de samenwerking met Amerikaanse techbedrijven niet direct kan stoppen, wordt gezocht naar manieren om de digitale soevereiniteit van Nederland en Europa te versterken.

Het delen van de gegevens gebeurde via zakelijke uitnodigingen voor bijeenkomsten, die door techbedrijven werden doorgestuurd aan de VS. De bedrijven waren hiertoe wettelijk verplicht onder de Amerikaanse Cloud Act, die toegang geeft tot gegevens die door Amerikaanse bedrijven worden beheerd, ook als die data buiten de VS staan. Ondertussen groeit de afhankelijkheid van Amerikaanse clouddiensten, zoals blijkt uit de overname van DigiD-host Solvinity door een Amerikaanse partij en de overstap van de Belastingdienst naar Microsoft-systemen.