TP HCM đang trong quá trình chuyển đổi sâu rộng các khu công nghiệp hình thành từ thời kỳ Đổi mới, đặc biệt là Khu chế xuất Tân Thuận – biểu tượng kinh tế đầu tiên của thành phố. Sau hơn 30 năm hoạt động, Tân Thuận đối mặt với thời hạn sử dụng đất chỉ còn đến năm 2041, khiến nhiều nhà đầu tư công nghệ cao e ngại. Thành phố đang định hướng biến Tân Thuận và bốn khu công nghiệp khác thành trung tâm công nghệ cao, xanh và thông minh, phù hợp với tiêu chuẩn ESG và nhu cầu FDI hiện đại.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đang bị chậm lại do nhiều rào cản. Hầu hết doanh nghiệp trong khu đã được cấp quyền sử dụng đất dài hạn đến 50 năm, nên TP HCM không thể ép di dời hay thay đổi công nghệ. Việc thu hồi đất để tái phát triển sẽ tốn kém lớn về bồi thường và gián đoạn sản xuất. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp muốn nâng cấp nhưng thiếu nguồn lực, trong khi chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh.

Sau khi hợp nhất với các tỉnh lân cận, TP HCM có cơ hội phát triển thành siêu đô thị với ba trụ cột: công nghiệp công nghệ cao từ Bình Dương, logistics và cảng biển từ Bà Rịa - Vũng Tàu, và trung tâm tài chính - công nghệ từ khu vực cũ. Các động lực mới như kinh tế biển, trung tâm tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm, và y tế - giáo dục chất lượng cao đang được kỳ vọng đóng góp lớn vào GRDP. Tuy nhiên, chuyên gia nhận định điểm nghẽn lớn nhất không còn là cơ chế mà là năng lực thực thi – từ thủ tục chồng chéo đến tâm lý sợ trách nhiệm trong bộ máy hành chính.

Để đột phá, TP HCM cần đề xuất cơ chế vượt trội như gia hạn chu kỳ dự án, ưu đãi thuế và đất đai để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi. Thành công của nỗ lực này sẽ quyết định liệu thành phố có thể lấy lại vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước hay không.