Vàng là một trong những kim loại hiếm hoi không bị han gỉ hay xỉn màu theo thời gian, một đặc tính khiến nó trở thành biểu tượng của sự bền vững và giá trị lâu dài. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Tulane, Mỹ, đã tìm ra nguyên nhân sâu xa: hiện tượng 'tái tạo bề mặt' ở vàng. Khi bị cắt hoặc tổn thương, các nguyên tử vàng nhanh chóng tự sắp xếp lại thành cấu trúc hình lục giác chặt chẽ, ngăn phân tử oxy trong không khí tách ra và phản ứng. Quá trình này giúp vàng duy trì độ sáng bóng và không bị ăn mòn.

Nhóm nghiên cứu do hai nhà hóa học máy tính Santu Biswas và Matthew Montemore dẫn đầu đã sử dụng mô phỏng máy tính để so sánh cách phân tử oxy tương tác với bề mặt vàng tái tạo và không tái tạo. Trên bề mặt tái tạo, cấu trúc nguyên tử quá đặc khiến oxy không thể chen vào để phân tách và bám vào. Ngược lại, ở bề mặt không tái tạo – như trên các hạt nano vàng cực nhỏ – cấu trúc lỏng lẻo hơn cho phép oxy dễ dàng tham gia phản ứng, giải thích vì sao vàng ở dạng nano có thể hoạt động như chất xúc tác.

Phát hiện này không chỉ lý giải đặc tính lâu đời của vàng mà còn mở ra hướng thiết kế xúc tác vàng hiệu quả hơn, cân bằng giữa khả năng chống ăn mòn và khả năng kích hoạt các phản ứng hóa học. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Physical Review Letters ngày 21/5/2026.