Khả năng cao sẽ thấy bức xạ từ lỗ đen nhỏ bốc hơi, hữu ích cho đồng nghiệp hoặc người bạn theo dõi vật lý thiên văn có thêm bối cảnh để cùng nhìn lại.
Lỗ đen nguyên thủy sắp nổ tung? Mạch câu chuyện và sự kiện chính
Các nhà vật lý tại Đại học Massachusetts Amherst vừa công bố một mô hình lý thuyết mới mang tên 'dark-QED', mở ra khả năng cao hơn 90% để con người quan sát được vụ nổ của một lỗ đen nguyên thủy (PBH) trong vòng 10 năm tới. Khác với lỗ đen hình thành từ sao sập, PBH được cho là đã hình thành chỉ vài phần tỷ giây sau Big Bang do biến động mật độ vật chất cực lớn. Theo lý thuyết bức xạ Hawking, những lỗ đen nhỏ này sẽ dần bốc hơi và cuối cùng nổ tung trong một vụ bùng phát tia gamma dữ dội – nhưng trước đây, giới khoa học cho rằng chúng đã biến mất từ lâu.
Mô hình dark-QED mới cho thấy một 'điện tích tối' có thể đã làm chậm quá trình bốc hơi, kéo dài tuổi thọ của các lỗ đen nguyên thủy đến mức một số trong đó có thể đang ở giai đoạn cuối đời – và sắp nổ. Nếu kính thiên văn ghi nhận được tín hiệu này, đó sẽ là lần đầu tiên lý thuyết Hawking được xác nhận bằng quan sát thực tế sau hơn 50 năm.
Hơn thế, vụ nổ có thể giải phóng cả những hạt cấu thành vật chất tối – thứ chiếm khoảng 27% vũ trụ nhưng chưa từng được phát hiện trực tiếp. Phát hiện như vậy sẽ là cầu nối giữa cơ học lượng tử và thuyết tương đối rộng, hai trụ cột vật lý hiện đại vốn luôn mâu thuẫn. Hiện các đài quan sát tia gamma trên toàn cầu đang theo dõi sát sao để không bỏ lỡ khoảnh khắc có thể thay đổi lịch sử vật lý.
Sự kiện
- Nghiên cứu từ Đại học Massachusetts Amherst công bố trên Physical Review Letters năm 2026 cho thấy xác suất quan sát vụ nổ lỗ đen nguyên thủy trong thập kỷ tới lên tới hơn 90%.
- Lỗ đen nguyên thủy (PBH) hình thành ngay sau Big Bang, không từ sao sập, và có thể nổ tung khi bốc hơi theo lý thuyết bức xạ Hawking.
- Mô hình 'dark-QED' đề xuất 'điện tích tối' giúp kéo dài tuổi thọ PBH, khiến một số có thể đang ở giai đoạn cuối đời.
- Nếu phát hiện thành công, đây sẽ là bằng chứng đầu tiên xác nhận bức xạ Hawking và có thể tiết lộ hạt cấu thành vật chất tối.
- Vụ nổ PBH dự kiến phát ra tia gamma dữ dội, có thể được ghi nhận bởi các kính thiên văn hiện tại.
Bài giải thích tin tức trực quan của Canto. Công cụ AI có thể hỗ trợ sản xuất. Chính sách biên tập
