66 milyon yıl önce dinozorları yok eden kozmik darbe, Dünya'nın iklimini felaket düzeyinde değiştirdi. Gökyüzünü kaplayan toz bulutları güneş ışığını engellerken, fotosentez yapan bitkilerin yok olması muhtemeldi. Ancak Ghent Üniversitesi'nden Profesör Yves Van de Peer ve ekibinin yürüttüğü yeni bir çalışma, çiçekli bitkilerin bu felaketten genetik bir stratejiyle sağ çıktığını gösteriyor. Bitkiler, genomlarını tamamen kopyalayarak yedek genlere sahip oldu ve bu da onlara çevresel stres altında hayatta kalma avantajı sağladı.

Araştırmaya göre bitkilerde görülen bu genetik katlanma olayı, 'poliploidi' olarak biliniyor. Bu süreçte bitkiler tüm kromozom setlerini iki katına çıkarıyor. Bugün soframızda gördüğümüz muzlar üç, ekmeklik buğdaylar ise altı kromozom setine sahip. Normalde fazladan DNA hücre için enerji yükü ve mutasyon riski taşır, ancak büyük çevresel krizlerde bu fazladan genler hayat kurtarıcı oluyor.

Ekibin 470 çiçekli bitki türünü incelemesiyle, poliploidi olaylarının rastgele değil, büyük küresel krizlerle örtüştüğü ortaya kondu. Bunlara dinozorların yok olduğu dönem ve yaklaşık 56 milyon yıl önce gerçekleşen, sıcaklığın 5-9 derece yükseldiği Paleosen-Eosen Termal Maksimum (PETM) dönemi dahil. Bu dönemlerde bitkiler genomlarını katlayarak direnç kazandı, kriz sonrası fazlalıklardan kurtulsa da bazı dirençli genleri koruyarak günümüze kadar taşıdı.

Van de Peer'e göre bu tarihsel direnç stratejisi, günümüzün hızla ilerleyen iklim krizi için önemli bir ders. Geçmişteki doğal felaketlerden çok daha hızlı gerçekleşen küresel ısınmada, bitkilerin bu genetik esnekliğini anlamak, gelecekteki gıda güvenliği ve tarım ürünlerinin korunması açısından kritik önem taşıyor.