Kanclerz Niemiec Friedrich Merz planuje zwołanie czerwcowej narady grupy E5, składającej się z Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Polski, z udziałem sekretarza generalnego NATO Marka Rutte. Celem spotkania jest opracowanie wspólnego pakietu propozycji dotyczących zwiększenia europejskiej odpowiedzialności za bezpieczeństwo, na tle napięć w relacjach z USA i niepewności co do polityki amerykańskiej wobec Europy. Inicjatywa ma przygotować grunt pod lipcowy szczyt NATO w Ankarze.

Ekspert ds. geostrategii prof. Piotr Grochmalski ocenia, że za tą inicjatywą kryje się „drugie dno” – dążenie Niemiec i Francji do autonomii strategicznej, która mogłaby ograniczyć obecność amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego w Europie. Według niego, Niemcy nie są zainteresowane umacnianiem roli Polski jako kluczowego sojusznika USA w regionie.

W tle toczy się rywalizacja o wpływ: Niemcy i Francja chcą kierować europejską polityką bezpieczeństwa, podczas gdy Polska zależy od stałej obecności amerykańskich sił. Brak europejskich narzędzi odstraszania Rosji dodatkowo komplikuje sytuację. Inicjatywa E5 może więc oznaczać nie tylko współpracę, ale i nowe podziały w sojuszu.