Duitse bondskanselier Friedrich Merz stelt een unieke oplossing voor om het EU-toetredingsdilemma rond Oekraïne te doorbreken: een tijdelijk gast-lidmaatschap. In een brief aan EU-leiders Ursula von der Leyen en António Costa benadrukt Merz dat geopolitieke noodzaak snellere stappen vereist, omdat het reguliere toetredingsproces te lang duurt. Zijn voorstel voorziet in een associate membership, waarbij Oekraïne wel een Europese commissaris en Europarlementariërs mag aanwijzen, maar geen stemrecht krijgt in EU-vergaderingen.

Het plan beoogt ook een substantiële veiligheidsverzekering via artikel 42.7 van het EU-verdrag, wat betekent dat aanval op Oekraïne als aanval op alle EU-landen wordt beschouwd. Om institutionele en financiële spanningen te vermijden, zou Oekraïne niet automatisch meedelen aan de begroting, maar rechtstreekse steun ontvangen. De privileges zijn bovendien voorwaardelijk: bij teruggang in de rechtsstaat kunnen ze worden ingetrokken.

Het voorstel komt op een gevoelig moment, nu veel EU-landen terughoudend zijn over volledig lidmaatschap vanwege Oekraïnes omvang, armoede en corruptie. Toch is er behoefte aan een concreet signaal, vooral in het kader van vredesbesprekingen, waarin EU-toetreding als troef kan dienen. Andere landen, waaronder Nederland, blijven sceptisch, en ook in Kyiv is men niet blij met een 'light'-versie van lidmaatschap.