Phát triển trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam đang đối mặt với khoảng cách rõ rệt giữa sự hào hứng công chúng và năng lực công nghệ cốt lõi. TS Lương Minh Thắng, chuyên gia cao cấp tại Google DeepMind và đồng sáng lập New Turing Institute (NTI), nhận định Việt Nam thiếu hạ tầng tính toán mạnh, hệ sinh thái nghiên cứu dài hạn và nhân tài có tầm nhìn toàn cầu. Trong khi các trung tâm AI hàng đầu thế giới đầu tư vào mô hình nền tảng và giải bài toán 5–10 năm, môi trường trong nước còn thiên về ứng dụng ngắn hạn, chủ yếu tinh chỉnh mô hình có sẵn từ nước ngoài.

Điểm yếu lớn nhất không nằm ở năng lực kỹ thuật của sinh viên – vốn được đánh giá cao về toán và khoa học máy tính – mà ở tư duy sản phẩm, lãnh đạo và khả năng hợp tác để tạo đột phá. Việc thiếu 'sân chơi' đủ lớn, nguồn lực cho dự án moonshot và hệ sinh thái đồng cấp khiến kỹ sư giỏi khó phát huy nếu hồi hương. Để phát triển bền vững, Việt Nam cần tận dụng mã nguồn mở nhưng tập trung vào lĩnh vực có lợi thế như an toàn thông tin hoặc lập trình, đồng thời xây dựng dữ liệu độc quyền.

Xu hướng AI tự chủ (AI agents) được xem là cơ hội lớn trong 5 năm tới, đòi hỏi việc làm chủ khung kiểm soát tác tử và hệ thống như Google Antigravity. Đồng thời, AI đang thay đổi cấu trúc lao động: những công việc xử lý thông tin lặp lại sẽ bị thay thế nhanh, trong khi con người cần phát triển gu thẩm mỹ, sáng tạo và tư duy phản biện để điều phối AI hiệu quả. Lời kêu gọi từ chuyên gia là hãy tò mò, tham vọng và hợp tác – ba yếu tố then chốt để hệ sinh thái AI Việt Nam cất cánh thực sự.